MaVi
SiTe KuRuCuSu
|
 |
« : 05 Haziran 2007, 15:50:29 » |
|
Genel Tanımı: Erkek ve dişi gerek renk ve gerekse irilik bakımından çok farklıdır.
Erkekleri; daha küçük, sırtı mavi-gri, kuyruğu koyu gri ve 4 şeritli, uç kısmı ise beyazdır. Kursak ve karın beyazdır, gerdanında kahverengi boyuna, karnında ise aynı renkte enine çizgiler vardır.
Dişileri; sırtı esmer, karnı beyazımsıdır ve esmer enine çizgilidir. Gerdanında boyuna çizgiler bulunur, kaşları beyazdır, erkeğinkine kıyasla daha büyüktür. Gerek dişi ve gerekse erkekler, büyük atmacanın küçük birer örneğidirler. Ayrıca, kanatları daha kısa ve yuvarlaktır.
Gençleri; 1. yılsonuna kadar dişiye benzerler. Yalnız, karınlarında ki lekeler daha büyük ve düzensizdir. 2. yıldan başlayarak yavrular cinslerinin rengini alırlar.
Gagası arduvaz rengindedir, ucu daha koyu ve kıvrıktır. Gözün etrafı yeşilimsi-sarıdır, gözbebeği sarıdır. Ayakları çıplak ve sarıdır, tırnakları yeşil-siyahtır. Ayaklarının yarısından yukarısında, aynen karındaki rengi taşıyan külotları vardır.
Atmacanın boyu erkekte 27–32, dişide 37–40 cm. dir. Kanat boyu erkek¬te 20, dişide 24 cm.; kanat genişliği erkekte 60, dişide 80 cm. dir. Ağırlık erkeklerde 140–160, dişilerde 240–300 gr. arasındadır. Erkeğin bu ölçüde küçük boyutlu olması nedeniyle ona bazı ülkelerde üçte bir adı verilir. Avcılıkta dişileri daha çok aranırlar.
Özellikle yumurtlama mevsiminde çok değişik sesler çıkarır ve (Keke-kek), (ki-ou, ki-ou) ve bu gibi bağırır.
Yaşantısı: Küçük atmaca her yerde yaşayabilir. Özellikle yapraklı ağaç ormanlarını sever. Yuvasını ağaçların orta yerlerine ve karanlık köşe¬lere kurar. 2 yılda olgunlaşan dişi kuş mayıs’ta beyaz ve lekeli 3,5x3 cm. boyutlu 4–6 yumurta yapar ve bunlardan 33–36 günde yavrular çıkar. Civcivler 4 haftada uçarlar.
Kanatları yuvarlak ve kısa, kuyruğu kare biçiminde olduğundan ağaçlar arasında da uçabilir. Uçuşu hızlıdır. Avını alçaktan uçarak izler ve tüm tehlikelere korkusuzca göğüs gererek, avına yüklenir. Yerine göre yaralanabilir. Ama yeniden saldırmaktan çekinmez. Kimi zaman kısa planör uçuşları yaparak da avını arar. Genellikle, bir ağaç dalında bekleyerek pusu kurar ve avlarının üzerine atılır.
Besinler: Küçük kuşları, fare, kurbağa ve böcekleri yer. Güvercinleri de kolaylıkla avlayabilir.
Doğal Yayılışı: Avrupa, Asya ve Kuzey Afrika’da yaşar. Avrupa’dakilerin büyük çoğunluğu kışın Afrika’ya göçer. Anadolu’da kışı geçirenleri de vardır.
Günümüzde Avrupa ve Türkiye'deki Yayılışı: Son çeyrek yüzyılda Fransa’da % 60, Hollanda’da % 50, Belçika’da % 50 ve Almanya’da % 50 oranında Küçük Atmaca azalması ortaya çıkmıştır. Buna karşılık, İngiltere’de hafif bir artma gerçekleşmiştir. Fransa’da ise Küçük Atmacanın görülemediği söylenebilir.
Türkiye’de Accipiter nisus nisus Linneaus ırkının Toroslar, Uludağ, Trabzon ve Aydın’da görüldüğü literatürde açıklanmıştır, öte yandan, VİELLİARD (1968) Nemrut, Tatvan, Ağrı ve Trabzon’da; KUMERLOEVE (1967–1969) Pazarcık, Elazığ, Pülümür, Erzurum, Sarıkamış, Gelemen, Terme, Trabzon, Borçka, Ardanuç, Arhavi, Fındıklı, Pazar, Rize, Hopa, Trabzon’da Küçük atmaca görüldüğünü ortaya koymuşlardır.
|
