MaVi
SiTe KuRuCuSu
|
 |
« : 05 Haziran 2007, 15:36:31 » |
|
Genel Tanımı: Sırtı ve kuyruğu grimsi-kahverengi, karın ve göğüs ile boynu beyaz üzerlerine koyu enine çizgilidir Erkek ve dişi aynı renktedir, ancak büyüklükleri dişinin lehine olarak çok ayrıcalıklıdır. Sırtı bazen külrengi de olabilir. Kuyruğu üzerinde 4 tane şerit vardır. Kuyruğu geniş ve yuvarlaktır.
Gençleri; sırtı daha soluktur, karın ve göğüs sarımtıraktır, esmer çiz¬gileri enine değil, boyunadır.
Güvercin atmacasının gagası mavimsi sarı, çok kıvrık ve güçlüdür. Gözlere kadar yarık olmayan gaganın özellikle üst gagası çok kıvrık ve sivridir. Göz kenarları yeşilimsi-sarı, gözbebeği kırmızımsı-portakal renklidir. Gözlerinin üzerinde beyaz kaşları vardır. Bacakları çıplaktır ve sarı renklidir. Bacakları diğer atmaca türlerine kıyasla daha kaim ve güçlüdür. Parmakları da sarıdır ve bir tanesi arkadadır. Tırnakları sivri uçlu ve çok kıvrıktır.
Erginleri şahininkine benzeyen bir miyavlama sesi çıkarırlar. Tehlikede olduklarını hissettiklerinde (gi, gi, gi) biçiminde çığlık atarlar. Boyu erkekte 48-50 cm., dişide 60-61 cm. dir. Kanat boyu erkekte 43, dişide 44 cm.; kanat genişliği erkekte 100, dişide 120 cm. dir. Ağırlığı erkekte 700, dişide 1 200 gr. dır.
Yaşantısı: Özellikle ibreli ağaç ormanlarında olmak üzere, ormanlar¬da yaşar. En az 15 m. yükseklikteki ağaçlara yuva kurar. 2 yılda yumurtlamaya başlar. Büyük boyutlu yuvasını ağaçların tepesine kurar. Nisan ayı ortalarında yeşilimsi ve lekesiz 5,5x4,5 cm. boyutlu 3–4 yumurta yapar ve 36–41 günde yavruları çıkar. Bu yavrular 5–6 haftada uçarlar. Büyük atmacanın balayı uçuşu çok karakteristiktir. Çiftler bacaklarının pençeleriyle kenetlenmiş olarak havada taklalar atarlar.
Çakır kuşu olarak ülkemizde adlandırılan Avrupa atmacası, genellikle ağaçta avını bekler ve görür görmez, saldırır. Yavaş uçuş sırasında bile, anında avının üzerine atılabilir. Çok hızlı uçar ve o ölçüde de çeviktir.
Atmacanın bu büyük türü bütün gün uçar, orman içinde de, dar kanatları, uzun ve yuvarlak kuyruğu sayesinde hareket yeteneği fazla olduğundan ağaçlar arasında uçabilir. Avını izlemeyi sevmez, aniden saldırarak kesin sonuca ulaşır. Tek darbe ile avını yakalar ve kuvvetli pençeleriyle öldürür. Memeli hayvanların boynunu kırarak yaşamını sona erdirir. Avını yuvasına ya da ormanın içine götürerek, önce baş kısmından sonra da iç organlarından yemesini sürdürür.
Besinleri: Memeli hayvanları ve özellikle tavşan, kirpi, sincap ve fareleri avlar. Her türlü kuşu da avlayabilir. Sürüngenleri sevmediğinden onlarla uğraşmaz.
Doğal Yayılışı: Avrupa’nın tümü, Asya, Afrika ve Kuzey Amerika’da yaşar. Britanya adalarında bazen görülür. Anadolu’da yerli ve göçmen kuştur. Sonbaharda sürüler halinde güneye uçarlar.
Günümüzde Avrupa Ve Türkiye'deki Yayılışı: Bu çok değerli atmaca Avrupa’da çok kıyıma uğradığından tükenme tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştır. Buna karşılık, Hollanda ve Almanya’da biyolojik dengeyi sağlamak üzere, Avrupa atmacasının çoğaltılması çalışmalarında başarıya ulaşılmıştır.
Türkiye’de Accipiter gentilis gentilis marginatus ile Accipiter gentilis gentilis Linneaus ırklarının Haruniye, Orta Toroslar, İzmir, İstanbul Boğazı, Erzurum ve Kastamonu dolaylarında görüldüğü literatürde açıklanmıştır.
|
