MaVi
SiTe KuRuCuSu
|
 |
« : 05 Haziran 2007, 15:30:13 » |
|
Dünyada toplam 100 milyar kuş bireyinin bulunduğu tahmin edilmektedir. Kuşlar, hareket kabiliyetleri ve güçleri vasıtasıyla, kuzeye ve dünyanın daha fazla izole olmuş kısımlarına essiz bir uyum sağlayabilirler. İklim koşulları, gıda, barınak ve emniyet gibi faktörlerden dolayı her yıl düzenli olarak iki kez milyonlarca kuş kışlama ve üreme bölgeleri aradığından binlerce kilometrelik mesafeyi aşar.
Bir türün bireyleri bazen bir bölgede yerli olmasına karşın, diğer bir bölgede gezici ya da göçücü olabilir, ülkemizdeki birçok tür yerli olmasana karşın, bu türler Avrupa’da ve Kuzey ülkelerinde göçücüdür. Bazı türlerde ise sadece erkek ya da dişi göçücüdür. Örneğin, ispinoz’un (Fringilla coelebs) yalnız dişisi göç eder.
Göçmen kuşlar göç yollarını ve rotalarını; Güneş, ay ve yıldızların konumlarına, yeryüzü şekillerine, zamanlama içgüdülerine, ultraviole ışınlarına, polarize ışıklara ve çok düşük frekanslı seslere, dünyanın manyetik alanına, yerçekimine, meteorolojik verilere ve uygun rüzgârlara göre tayin etmektedirler. Göçmen kuşların göçmenliğine karar veren genlerini de çevre faktörleri etkilemekte ve onları yönlendirmektedir.
Uçuş yüksekliğini ise bazı faktörlere göre tayin ederler. Örneğin, havanın açık veya kapalı olması, rüzgâr istikameti ve hızı, atmosfer basıncı ve yeryüzü şekilleri bunlardab birkaçıdır. Bu etkenlerin yanı sıra genellikle küçük kuşlar alçaktan ve büyük yapılı kuşlar ise yüksekten uçarlar. Bu nedenle, uçuş yüksekliği 100–600 metreler arasında değişir.
Göçmen kuşların göçleri sırasında bazı faktörlerin etkisiyle toplu ölümler de meydana gelmektedir. Örneğin, kötü hava koşullarında yüksek kule ve yapıtlara, geceleri radyo, televizyon vericilerine ve havaalanları ışıldaklarına çarpmaktadırlar. Soğuklar, kar, don, fırtına, aşırı sıcaklar, kuraklık ve çöllerde görülen kum-toz fırtınaları da ölümlere neden olur. Tüm bu faktörlerin yanı sıra, ayrıca göçleri sırasında avlanmaları nedeniyle de her yıl göçmen kuşların yaklaşık üçte biri göçleri sırasında ölmektedir.
Türkiye, Avrasya ve Afrika kıtaları arasında, yılda iki defa gidip gelen göçmen kuşların önemli göç yolları üzerinde bulunan bir bölgede yer almaktadır. Termal hava akımı yalnız karalar üzerinde oluştuğu için bundan yararlanarak ve genellikle gündüz uçanlar; İstanbul ve Çanakkale boğazları ile Artvin-Çoruh vadisi, İtalya-Messine boğazı, Malta ve İspanya’da ise Cebelitarık boğazı üzerinden geçerler.
Sonbaharda Anadolu üzerinden geçen bireyler Hatay-Belen geçidini kullanarak Suriye, Lübnan, Filistin ve İsrail’in batı bölgeleri üzerinden Mısır-Nil vadisine yönlenirler.
|
